Nederlandse betrekkingen met de Verenigde Staten, Engeland en Irak

Kijkend naar de politieke betrekkingen tussen Nederland en de VS, Engeland en Irak is de stellingname van Nederland in de Irakoorlog van 2003 niet verrassend te noemen. Ons land heeft historisch sterke banden met Amerika en Engeland en wil de vriendschappen met deze naties graag behouden. In de jaren ’90 van de vorige eeuw leidde de sterke Nederlandse band met Amerika er al toe dat ons land de VS volledig steunde in de Golfoorlog tegen Irak. Ruim een decennium later zou Nederland de Amerikaans-Britse coalitie volgen en een inval in Irak steunen, ondanks dat daar geen VN-mandaat voor was. In dit artikel bespreken we de achtergronden van de politieke en economische banden tussen Nederland en de VS, Engeland en Irak.

Nederland en Amerika: bevriende naties

Nederland is historisch nauw verbonden met de Verenigde Staten. Zo waren het Nederlanders die in 1653 de stad Nieuw-Amsterdam stichtten, wat later New York zou worden. Toen Amerika in 1776 zijn onafhankelijkheid van Engeland uitriep was Nederland het eerste land om die onafhankelijkheid te erkennen. Sindsdien zijn de betrekkingen tussen ons land en het ‘land van Uncle Sam’ buitengewoon goed. President Barack Obama heeft zelfs eens gesteld dat het Amerika zoals we dat nu kennen zonder de Nederlanders niet eens had bestaan.

Economisch gezien hebben Nederland en Amerika veel aan elkaar; er wordt bijvoorbeeld kennis uitgewisseld over thema’s als ruimtevaarttechniek en watermanagement. Via de Fulbright-beurs kunnen veelbelovende studenten uit beide landen een tijdje studeren in het andere land. Ook wordt er onderling veel geïmporteerd en geëxporteerd; Nederland is een grote afzetmarkt voor Amerikaanse computers en chemische producten, terwijl ons land weer veel kantoormachines en dranken verkoopt aan de Verenigde Staten. Naast de economische uitwisseling is er diepgaand contact over politieke en juridische vraagstukken, zoals terrorismebestrijding en internationale veiligheid. De Verenigde Staten en Nederland werken veel samen in internationale organisaties zoals de VN en de NAVO en ook vochten de landen zij aan zij in de oorlogen in Joegoslavië en Afghanistan.

Het Nederlands-Engelse partnerschap

Ook met het Verenigd Koninkrijk heeft Nederland een sterke band. Deze is vooral gericht op economische samenwerking; bijvoorbeeld grote bedrijven als Unilever en Shell zijn Brits-Nederlands en door de goede vervoersverbindingen tussen Nederland en Engeland wordt handel drijven steeds gemakkelijker. Er wordt dan ook flink over en weer geïmporteerd en geëxporteerd; vooral brandstoffen, elektronische apparatuur en voedsel worden veel verhandeld. Politiek gezien werken de twee landen samen via internationale organisaties als de Europese Unie (EU) en de NAVO en wordt er hecht samengewerkt op thema’s als criminaliteitsbestrijding en grensbewaking. Het Verenigd Koninkrijk is echter terughoudend wat betreft deelname aan de EU; politici hebben een toetreding tot de euro altijd tegengehouden en sinds het EU-referendum in 2016, waarbij het Brexit-kamp 51,9% van de stemmen binnenhaalde, kan wel gesteld worden dat de mening onder de Britten verdeeld is.

Naast de economische en politieke samenwerking tussen Nederland en Engeland is er ook nog het culturele aspect; inwoners uit de twee landen voelen zich over het algemeen erg verbonden met elkaar. Zo spreekt ongeveer 87% van de Nederlanders Engels als tweede taal en is met name Londen een populaire stedentrip-bestemming onder Nederlanders. Andersom is Nederland een geliefde bestemming voor Engelse reizigers.

Explosieve verhoudingen: de banden tussen Nederland en Irak

De betrekkingen tussen Nederland en Irak zijn decennia lang problematisch geweest. Zo is de vriendschap tussen Nederland en Israël de Irakezen altijd een doorn in het oog geweest. In de turbulente jaren ’70 van de vorige eeuw werden daarom regelmatig Nederlandse diplomaten vanuit Bagdad teruggehaald, wat iedere keer weer de verhoudingen tussen de landen op scherp zette. Irak besloot bijvoorbeeld in 1973 om niet langer meer olie te leveren aan Nederland, de Verenigde Staten en nog een aantal landen die Israël hadden gesteund in de Jom Kippoer-oorlog tegen Egypte en Syrië. Nederland besloot daarop om zijn ambassadeur terug te roepen. Ook was het voor de Nederlandse diplomaten vaak lastig samenwerken met het Ba’ath-regime (de partij van Saddam Hoessein); na de executie van een Nederlander met een Israëlische achtergrond in 1976 besloot Nederland de diplomatieke banden met Irak te heroverwegen, maar verbrak deze uiteindelijk niet, omdat er nog meer Nederlanders in Irak verbleven. Tijdens de eerste Golfoorlog van 1990-1991 bereikte de relatie tussen Nederland en Irak haar dieptepunt, omdat Nederland hierin de Verenigde Staten steunde.

Sinds de val van Saddam Hoessein zijn de banden tussen Nederland en Irak aanzienlijk verbeterd. Zo tekenden de EU en Irak in 2012 een overeenkomst, het Partnership Cooperation Agreement (PCA), die de handel tussen het Midden-Oosterse land en Europa gemakkelijker zou moeten maken. Nederland investeert veel in Irak, ondanks de onveilige situatie. Irak heeft bijvoorbeeld veel belangstelling in de Nederlandse expertise in watermanagement en bouwkunde en daarnaast wordt er flink gehandeld in olie. Verschillende bilaterale overeenkomsten, zoals een investeringsbeschermingsovereenkomst, maken het voor Nederlandse ondernemingen veiliger om zaken te doen met Irak. Politiek gezien zijn de banden tussen Nederland en Irak momenteel vooral gericht op het terugdringen van de Islamitische Staat (ISIS) in grote delen van Irak. De Internationale Coalitie tegen ISIS, waar Nederland ook deel van is, doet dit door middel van het beperken van de geldstromen van de terroristische organisatie en het bijdragen aan stabiliteit in de bevrijde gebieden.

You may also like...